Strona startowa | O mnie | Blog | Linki | Napisz do mnie
 
A to ja
 

Marek Szewczyk fot. W艂odzimierz Sierakowski


Marek Szewczyk

Aachen czy Akwizgran?

Nades艂any przez Marek Szewczyk 22.05.2013, 11:20:00 (9926 ods艂on)

Pewien znajomy cz臋sto pyta艂 mnie, dlaczego w relacjach na antenie Eurosportu u偶ywam nazwy „Akwizgran”? Przecie偶 s艂ynne zawody CHIO odbywaj膮 si臋 w „Aachen”!
A ja mu na to niezmiennie odpowiadam, 偶e w Polsce obowi膮zuje nazwa „Akwizgran”. Zawsze si臋 dziwi i argumentuje, 偶e skoro wszyscy mówi膮 „Aachen”, tak musi by膰 prawid艂owo. Ci膮g dalszy naszego stale powtarzaj膮cego si臋 dialogu, wygl膮da mniej wi臋cej tak:

On si臋 pyta - Dlaczego tak uwa偶am?
Ja mu na to - 偶e takie s膮 regu艂y j臋zyka polskiego.
On – 偶e o tym nie s艂ysza艂, a skoro wszyscy mówi膮 „Aachen” to znaczy, 偶e tak jest prawid艂owo. A ja mu na to, patrz punkt pierwszy. I tak w ko艂o Macieju.



„Aachen” jest to nazwa prawdziwa – w j臋zyku niemieckim – ale nieprawid艂owa – w polskim. Kto o tym zdecydowa艂? Oczywi艣cie, 偶e nie ja. Jest taki organ, który o takich sprawach przes膮dza. To Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Mo偶na sobie „wygóglowa膰” t臋 nazw臋 i sprawdzi膰.

 

Swoj膮 drog膮 na naszych oczach tworzy si臋 nowe s艂owo: „wygóglowa膰” (nie wiadomo do ko艅ca jak je pisa膰), które oznacza tyle co: wyszuka膰 w internecie. Przypomina si臋 historia ze s艂owem: „kserowa膰”. Powsta艂o od nazwy urz膮dzenia. Pierwsze kopiarki w Polsce pojawi艂y si臋 za spraw膮 firmy XEROX, w zwi膮zku z tym synonimem s艂owa „kopiowa膰” sta艂o si臋 „kserowa膰”. Podobn膮 histori臋 ma inne s艂owo. Przechodz膮ce do lamusa historii urz膮dzenie do przesy艂ania obrazów za po艣rednictwem linii telefonicznych nazwane zosta艂o „Telefaks”. I tak powsta艂o s艂owo „faksowa膰”, cho膰 w tym wypadku chyba nie ma polskiego odpowiednika tej czynno艣ci?

 

Ale wró膰my do naszych baranów, a w艂a艣ciwie do mojego znajomego od „Aachen”. Z kolei ja nie przestaj臋 si臋 dziwi膰 jemu, 偶e nie mo偶e do niego dotrze膰, i偶 wiele nazw geograficznych ma polskie nazwy. Przecie偶 o stolicy W艂och (a nie Italii) nie mówimy Roma, tylko Rzym. Stolica Francji to Pary偶, a nie Paris, a Anglii - Londyn, a nie London. Do tego jeste艣my przyzwyczajeni, a Akwizgran nie chce si臋 mie艣ci膰 w g艂owie? A przecie偶 w w艂a艣nie w Niemczech szczególnie du偶o nazw geograficznych ma polskie odpowiedniki.

 

Swego czasu cieszyli艣my si臋 z sukcesu Jacka Zagora na Elfie w pierwszym konkursie fina艂u P艢 w Lipsku, a nie w Leipzig. Przed tegorocznym fina艂em P艢 Jaros艂aw Skrzyczy艅ski przeciera艂 si臋 dzi臋ki Cavaliadzie na 4-gwiazdkowych zawodach w Brunszwiku, a nie w Braunschweigu. S艂ynne regaty 偶eglarskie Kieler Woche odbywaj膮 si臋 w Kilonii, a nie w Kiel. Igrzyska Olimpijskie z udzia艂em polskich skoczków i wukakawistów w 1972 roku odby艂y si臋 w Monachium, a nie w München. Pami臋tny proces zbrodniarzy wojennych (ale bez os膮dzenia zleceniodawców i wykonawców zbrodni Katy艅skiej) odby艂 si臋 w Norymberdze, a nie w Nürnberg. Ostatnia konferencja Wielkiej Trójki odby艂a si臋 w Poczdamie, a nie w mie艣cie Potsdam. Rycheza, 偶ona Mieszka II, uznana w Niemczech za 艣wi臋t膮, pochowana jest w jednej z najwi臋kszych katedr gotyckich w Europie, w Kolonii, a nie w Köln. A kilkudziesi臋ciu królów Niemiec koronowa艂o si臋 w Akwizgranie, a nie w Aachen.

 

A wi臋c drodzy koniarze: Akwizgran, a nie Aachen!

 

By膰 mo偶e z czasem Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej zalegalizuje powszechnie u偶ywane Aachen. Podobnie, jak j臋zykoznawcy z czasem uznaj膮 za poprawne s艂owa czy formy odmiany s艂ów, które kiedy艣 by艂y niepoprawne. Zazwyczaj odbywa si臋 to stopniowo, a etapem przej艣ciowym s膮 „formy mniej staranne”. Za tak膮 j臋zykoznawcy uznaj膮 obecnie np. odmian臋 s艂owa „blog” w bierniku – czyli sformu艂owanie „prowadzi bloga” jest obecnie uznawane za mniej staranne od „prowdzi blog”.

 

W tej sprawie zwróci艂em si臋 do dr Katarzyny K艂osi艅skej, która prowadzi 艣wietn膮 audycj臋 na antenie radiowej Trójki „Co w mowie piszczy.” Kiedy bowiem podj膮艂em decyzj臋, 偶e zaczn臋 prowadzi膰 blog, postanowi艂em dowiedzie膰 si臋, czy przypadkiem okropna forma „bloga” nie sta艂a si臋 ju偶 dopuszczalna. Ku mojemu rozczarowaniu niebawem tak b臋dzie, wszak uznanie czego艣 za „mniej staranne” to pierwszy etap do legalizacji. A mia艂em nadziej臋, 偶e odpowied藕 b臋dzie jednoznaczna - forma „bloga” jest niepoprawna.

 

Przecie偶 pami臋tam, jak mnie uczono w szkole, 偶e w bierniku (kogo co?): „kogo” dotyczy ludzi czy zwierz膮t (form o偶ywionych), a „co” - rzeczy martwych, przedmiotów. Czyli widz臋 (kogo) pana Kowalskiego, ale zak艂adam na stop臋 (co) but, a nie buta. Wyrywam (co?) z膮b, a nie z臋ba.

Niepoprawne formy szerz膮 si臋 jak zaraza, nawet w艣ród wykszta艂conych ludzi, w czym jest pewnie wielka „zas艂uga” serialu „Kiepscy”. To Ferdynand Kiepski wszak mówi, 偶e wypije „browara”, 偶e kto艣 ma „stresa”, itd. Serial w zamierzeniu na艣miewa si臋 z takich ludzi i takich zachowa艅, ale poniewa偶 jest zabawny i ch臋tnie ogl膮dany, niestety, upowszechnia te偶 owe niepoprawne formy. Trudno si臋 wi臋c dziwi膰, 偶e nawet ludzie po studiach mówi膮, 偶e czytali czyjego艣 „bloga”. Mnie nie przestaj膮 bole膰 uszy, kiedy s艂ysz臋 takie zwroty.

Mam nadziej臋, 偶e ju偶 nie do偶yj臋, jak forma „bloga” z „mniej starannej” stanie si臋 poprawna.

 

A zatem, zacz膮艂em prowadzi膰 blog (a nie bloga) m.in. po to, aby pisa膰 o s艂ynnych zawodach w Akwizgranie, a nie w Aachen.

 

Marek Szewczyk

Tagi: Akwizgran   blog   Aachen   polszczyzna  
 
Komentarze s膮 w艂asno艣ci膮 ich autor贸w. Tw贸rcy serwisu nie ponosz膮 odpowiedzialno艣ci za ich tre艣膰.

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 28.05.2018, 10:19  Uaktualniono: 28.05.2018, 13:03
 Makaronizm
Z tego co pami臋tam w czasach potopu powsta艂o s艂贸wko "makaronizm" opisuj膮ce dok艂adnie takie zjawisko jakie wida膰 teraz w korpo, czyli wpychania na si艂臋 do j臋zyka s艂贸w z innego, modnego j臋zyka. Wtedy by艂 to w艂oski (sterotyp makaroniarza wiecznie 偶ywy), dzi艣 jest to angielski. Jak 艣piewa艂 Kuzik za czas贸w Piersi w "My ju偶 s膮 Amerykany" - "jak zarycz臋 po angielsku to si臋 czuj臋 jak po zielsku".
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 03.11.2017, 9:00  Uaktualniono: 03.11.2017, 9:30
 Odp.: Aachen czy Akwizgran?
Polacy to dziwny nar贸d,oczywi艣cie uog贸lniaj膮c. Podw贸jne standardy,prawo Kalego,Polacy ot i ju偶. Kiedy naszym powinie si臋 noga, to jest to wina kontekstu, wymaganie chwili, czasowego zaburzenia jasno艣ci my艣lenia. Kiedy na sumieniu co艣 maj膮 oni, to tylko dow贸d na to, 偶e oni po prostu tacy s膮. W przypadku pozytywnych sytuacji jest odwrotnie - my jeste艣my 艣wietni, a oni? Im si臋 zdarzy艂o. Brzmi znajomo? Tak si臋 rodz膮 podw贸jne standardy. Tak samo jest w kwestiach nazewnictwa np.miast czy region贸w.Polacy maja pretensje do Niemc贸w o to 偶e istniej膮 niemieckie nazwy dzisiejszych polskich miast i region贸w,za艣 sami oni ,Polacy, robi膮 to samo (np.Akwizgran) i wtedy to ju偶 jest wszystko w porz膮dku,ba ,to Niemcy maja z艂a nazw臋. Kuriozalne !!! ....Trza jeszcze tylko nadmieni膰 ,i偶 niemieckie nazwy miast ,dzisiaj polskich,maj膮 oparcie historyczne bo to stare niemieckie ziemie,czego nie mo偶emy powiedzie膰 o polskich nazwach niemieckich miast.
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 30.06.2013, 22:43  Uaktualniono: 01.07.2013, 13:49
 Polska mowa by膰 trudna
Wydaje mi si臋, 偶e problem te偶 tkwi w programie nauczania. Ja b臋d膮c w LO o profilu humanistycznym pami臋tam lekcje j臋zyka polskiego jako siedzenie przez dwie godziny lekcyjne i ogl膮danie film贸w(wed艂ug mnie beznadziejnych), zamiast pisania pr贸bnych matur. Nigdy nie zrobili艣my powt贸rki z gramatyki! Przez 3 lata napisali艣my jedno wypracowanie pod now膮 i star膮 matur臋 i zrobili艣my jeden test maturalny,
Wiem, 偶e nie nale偶y wrzuca膰 wszystkich do jednego worka, ale warto si臋 przyjrze膰 programowi nauczania! Nie tylko pod wzgl臋dem j臋zyka polskiego, ale tak偶e reszty przedmiot贸w.

Uwa偶am, 偶e nale偶y zach臋ca膰 Polak贸w do poprawnej polszczyzny.


P. S. Czekam na post z CHIO z Akwizgranu :P ;)
Pozdrawiania dla wszystkich
K :*
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 19.06.2013, 10:17  Uaktualniono: 19.06.2013, 12:22
 od "Aachen" do "ilo艣ci"
A na stronach PZJ bez trudu znajdziemy "Aachen":"Dzisiaj na trybunach w Aachen podczas konkursu Grand Prix na trybunach zasiada 50 tysi臋cy fan贸w." B艂臋d贸w autorstwa PZJ :) jest wi臋cej i nie tylko w internecie. Np. w materia艂ach prasowych, jakie otrzymali艣my od Zwi膮zku przy okazji konferencji prasowej dotycz膮cej oficjalnych przygotowa艅 do Igrzysk Olimpijskich w Rio de Janeiro 2016, a偶 roi si臋 od sformu艂owa艅 typu "ilo艣膰 koni", "ilo艣膰 zawodnik贸w"... Szanowny Zwi膮zku nie ilo艣膰 a liczba! O j臋zyk wypada dba膰, jak o konie i zawodnik贸w.
Piotr Dzi臋cio艂owski
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 10.06.2013, 20:38  Uaktualniono: 10.06.2013, 21:49
 Aachen czy Akwizgran
Miasto Akwizgran ma bardzo stara historie, poczatkowo powiazana z Celtami, a pozniej o ogromnych wplywach Rzymu. Nazwa, ktora jest przyjeta w naszym jezyku jest pochodzenia lacinskiego. Szkoda, ze obecnie ten jezyk jest w naszym kraju w zapomnieniu. Natomiast na Zachodzie jest obecnie uczony w dobrych szkolach
srednich. Czyli w jezyku polskim tylko Akwizgran.
Jerzy Fedorski
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 06.06.2013, 2:14  Uaktualniono: 06.06.2013, 10:04
 Akwizgran czy Aachen
Polska nazwa ,,Akwizgran" pochodzi od pierwotnej ,,Aquae Grani", kt贸r膮 Rzymianie nadali kolonii za艂o偶onej w 1 w.n.e. w miejscu dzisiejszego miasta. Skoro jest znana etymologia i na jej podstawie s艂owo oficjalnie funkcjonuje w j臋zyku polskim, to nie powinno by膰 偶adnych w膮tpliwo艣ci co do jego poprawno艣ci.
A jednak w potocznej (艣rodowiskowej) polszczy藕nie cz臋sto u偶ywa si臋 niemieckiego odpowiednika Akwizgranu - Aachen. Dlaczego? By膰 mo偶e ma racj臋 jeden z korespondent贸w, kiedy pisze o swoistym ,,lenistwie" j臋zykowym. Faktem jednak jest, 偶e Aachen funkcjonuje oficjalnie w wielu europejskich j臋zykach - przede wszystkim w ,,naszej" cz臋艣ci Europy. By膰 mo偶e w艂a艣nie dlatego - dla uproszczenia komunikacji - ta forma ma w polskim 艣rodowisku je藕dzieckim tylu zwolennik贸w.
Przyznam jednak, 偶e dylemat ,,Akwizgran czy Aachen" nie sp臋dza mi snu z powiek. Bardziej przera偶aj膮 mnie ,,iwenty", ,,niusy", ,,fulwypasy", ,,lajty", ,,lanse", ,,dizajny" i tysi膮ce - przewa偶nie anglopodobnych - s艂贸w, kt贸re szturmem wdar艂y si臋 nie tylko do potocznego j臋zyka, ale r贸wnie偶 do medi贸w i literatury.
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 30.06.2013, 22:48  Uaktualniono: 01.07.2013, 13:50
 Odp.: Akwizgran czy Aachen
Przepraszam, 偶e si臋 wtr膮cam, ale zabrak艂o mi tu cytatu: "A niechaj narodowie w偶dy postronni znaj膮, i偶 Polacy nie g臋si, i偶 sw贸j j臋zyk maj膮!" M. Rej

Zgadzam si臋 z t膮 opini膮. Denerwuj膮 mnie angielskie s艂贸wka w wypowiedziach.
Pozdrawiam
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 03.06.2013, 21:32  Uaktualniono: 03.06.2013, 21:34
 Trudny j臋zyk ?
13 W czasach mojej m艂odo艣ci by艂o pro艣ciej. Jedyny problem stanowi艂o to, 偶e ci膮gle myli艂 si臋 Akwizgran z Akwizdranem - Aachen nie wchodzi艂o w rachub臋.:) Spowszednia艂o niechlujstwo j臋zykowe, to fakt. Wystarczy przez chwil臋 pos艂ucha膰 niekt贸rych dziennikarzy, albo innych celebryt贸w. Kiedy艣 szpanowa艂o si臋 tym, 偶e prowadz膮c jazdy, kl臋艂o siarczy艣cie, bo podobno na uje偶d偶alniach za sanacji.... przodowa艂em w tym. Przy rodzinnym obiedzie (nawet zawzi臋cie dyskutuj膮c) nie u偶y艂em jednak nigdy niecenzuralnego s艂owa. Rozmaite 艣rodowiska (r贸wnie偶 je藕dzieckie) u偶ywa艂y swoistego slangu, ale nigdy "na salonach". Prostackie zwroty by艂ego Prezydenta wzbudza艂y rozbawienie i by艂y prze艣miewczo cytowane, ale do艣膰 szybko, a te偶 ca艂kiem na powa偶nie zacz臋艂y "l艣ni膰" w j臋zyku wywiad贸w i komentarzy. Czemu, od pewnego czasu, nie daje si臋 oddzieli膰 s艂ownego "偶artu", albo slangu od czystej polszczyzny? Niechlujstwo, lenistwo, a mo偶e, a偶 tak ju偶 przybrudzi艂a si臋 nam nieboga? Zasadniczo to co ja wyczyniam? Komentuj臋, czy ju偶 bloguj臋... niestety? ;)
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 02.06.2013, 15:40  Uaktualniono: 04.06.2013, 13:14
 Odp.: Aachen czy Akwizgran?
Sprawa, kt贸r膮 porusza Pan Marek, jest w艂a艣ciwie oczywista. Po pierwsze, mamy jasne uregulowania dot. pisowni, odmiany, zapo偶ycze艅 nazw miejscowych. Jeste艣my w Polsce - m贸wimy Akwizgran, Lipsk, Rzym.
Po drugie, powszechne stosowanie nazwy Aachen przez dziennikarzy (czyli 艣rodowisko opiniotw贸rcze) mo偶e doprowadzi膰 do tego, 偶e odbiorcy zupe艂nie przestan膮 mie膰 艣wiadomo艣膰, 偶e Aachen i Akwizgran to to samo miasto. W wyniku niedba艂o艣ci i braku podstawowej wiedzy w zakresie kultury j臋zyka polskiego mo偶emy wi臋c doprowadzi膰 do zafa艂szowa艅 geograficznych - kto wie, czy ju偶 teraz wielu mi艂o艣nik贸w je藕dziectwa nie trzeba by przekonywa膰 z atlasem w r臋ku, 偶e Aachen i Akwizgran to nie dwa r贸偶ne miasta!
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 02.06.2013, 10:59  Uaktualniono: 02.06.2013, 20:48
 Z Wrocka
Oj pami臋tam te dyskusje Aachen - Akwizgran. Niestety rzeczony dyskutant ju偶 nie zada wi臋cej pytania na kt贸re bardzo wyczerpuj膮co odpowiadasz. Ale Tw贸j tekst jest ci膮gle aktualny. Czekam na kolejne tekstyna blogu :)
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 01.06.2013, 13:31  Uaktualniono: 01.06.2013, 21:44
 pan
gratuluj臋 pomys艂u, trzymam kciuki za wytrwa艂o艣膰.
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 31.05.2013, 19:05  Uaktualniono: 31.05.2013, 20:47
 Aachen a "sprawa" polska
Po przeczytaniu przyk艂ad贸w i argument贸w nasuwa mi si臋 jedno proste wyt艂umaczenie - r贸wnie偶 wrodzone (u niekt贸rych) polskie lenistwo. Wygodniej i szybciej wymowic dwusylabowe Aachen ni偶 艂ama膰 sobie j臋zyk na akwizgranie ale lepiej ju偶 powiedzie膰 Kolonia (to w ko艅cu tak samo jak nasza letnia w szkolnych czasach nad morzem) ale jak by tu wymowic to dziwne o z dwiema kropkami w K枚ln?
Pozdrawiam Pana redaktora i gratuluj臋 bloga (m贸j smartfon "podpowiada" te偶 form臋 "blogu" cho膰 te偶 raczej nies艂usznie)
Urszula 艁臋czycka - Abdelaziz
Odpowiedz

Autor W膮tek
marek_szewczyk
Wys艂ano: 31.05.2013, 20:57  Uaktualniono: 31.05.2013, 20:57
Webmaster
Do艂膮czy艂: 23.05.2013
Sk膮d:
Liczba wpis贸w: 402
 Odp.: Aachen a "sprawa" polska
Smartfon dobrze podpowiada - poprawna jest forma: "gratuluj臋 blogu", a nie "bloga" i nie "te偶", a wy艂膮cznie!
Dzi臋kuj臋 za odniesienie si臋 do tekstu.
Marek Szewczyk
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 05.06.2013, 13:14  Uaktualniono: 05.06.2013, 13:32
 Odp.: Aachen a "sprawa" polska
Jan Grzenia w poradni PWN: "...chodzi tu o form臋 dope艂niacza rzeczownik贸w rodzaju m臋skonie偶ywotnego. Rzeczowniki w tym przypadku gramatycznym mog膮 przybra膰 ko艅c贸wk臋 -a lub -u, a niekt贸re, np. folder, 艂膮cz膮 si臋 z obiema. Wiadomo te偶, 偶e -a jest preferowane w mowie potocznej, np. prawie bezwyj膮tkowo m贸wi si臋 bloga, SMS-a, cho膰 wzorcowymi formami by艂yby blogu, SMS-u". No to jeszcze - bez krawata czy krawatu(!)? S艂ownik swoje, ale wyczucie j臋zykowe trzeba mie膰.
A przy okazji - nie "nie >>te偶<<, a wy艂膮cznie!", ALE "nie >>te偶<<, ALE wy艂膮cznie!".
Odpowiedz

Autor W膮tek
Go艣膰
Wys艂ano: 31.05.2013, 16:07  Uaktualniono: 31.05.2013, 20:42
 mail
Nale偶y te偶 pami臋ta膰, i偶 s艂owo "mail" jest nieodmienne, do艣膰 cz臋sto spotykany b艂膮d.
Odpowiedz
Dodaj komentarz
Zasady komentowania*
Zawsze akceptuj komentarz zarejestrowanego u偶ytkownika.
Tytu艂*
Nazwa*
E-mail*
Strona www*
Tre艣膰*
Kod potwierdzaj膮cy*

Kliknij tutaj, aby od艣wie偶y膰 obrazek, je艣li nie jest wystarczaj膮co czytelny.


Wpisz znaki widoczne na obrazku
Kod rozr贸偶nia ma艂e i wielkie litery
Liczba pr贸b, kt贸re mo偶esz wykona膰: 5