Strona startowa | O mnie | Blog | Linki | Napisz do mnie
 
A to ja
 

Marek Szewczyk fot. Włodzimierz Sierakowski


Marek Szewczyk

Aachen czy Akwizgran?

Nadesłany przez Marek Szewczyk 22.05.2013, 11:20:00 (8241 odsłon)

Pewien znajomy cz─Östo pyta┼é mnie, dlaczego w relacjach na antenie Eurosportu u┼╝ywam nazwy „Akwizgran”? Przecie┼╝ s┼éynne zawody CHIO odbywaj─ů si─Ö w „Aachen”!
A ja mu na to niezmiennie odpowiadam, ┼╝e w Polsce obowi─ůzuje nazwa „Akwizgran”. Zawsze si─Ö dziwi i argumentuje, ┼╝e skoro wszyscy mówi─ů „Aachen”, tak musi by─ç prawid┼éowo. Ci─ůg dalszy naszego stale powtarzaj─ůcego si─Ö dialogu, wygl─ůda mniej wi─Öcej tak:

On si─Ö pyta - Dlaczego tak uwa┼╝am?
Ja mu na to - ┼╝e takie s─ů regu┼éy j─Özyka polskiego.
On – ┼╝e o tym nie s┼éysza┼é, a skoro wszyscy mówi─ů „Aachen” to znaczy, ┼╝e tak jest prawid┼éowo. A ja mu na to, patrz punkt pierwszy. I tak w ko┼éo Macieju.



„Aachen” jest to nazwa prawdziwa – w j─Özyku niemieckim – ale nieprawid┼éowa – w polskim. Kto o tym zdecydowa┼é? Oczywi┼Ťcie, ┼╝e nie ja. Jest taki organ, który o takich sprawach przes─ůdza. To Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Mo┼╝na sobie „wygóglowa─ç” t─Ö nazw─Ö i sprawdzi─ç.

 

Swoj─ů drog─ů na naszych oczach tworzy si─Ö nowe s┼éowo: „wygóglowa─ç” (nie wiadomo do ko┼äca jak je pisa─ç), które oznacza tyle co: wyszuka─ç w internecie. Przypomina si─Ö historia ze s┼éowem: „kserowa─ç”. Powsta┼éo od nazwy urz─ůdzenia. Pierwsze kopiarki w Polsce pojawi┼éy si─Ö za spraw─ů firmy XEROX, w zwi─ůzku z tym synonimem s┼éowa „kopiowa─ç” sta┼éo si─Ö „kserowa─ç”. Podobn─ů histori─Ö ma inne s┼éowo. Przechodz─ůce do lamusa historii urz─ůdzenie do przesy┼éania obrazów za po┼Ťrednictwem linii telefonicznych nazwane zosta┼éo „Telefaks”. I tak powsta┼éo s┼éowo „faksowa─ç”, cho─ç w tym wypadku chyba nie ma polskiego odpowiednika tej czynno┼Ťci?

 

Ale wró─çmy do naszych baranów, a w┼éa┼Ťciwie do mojego znajomego od „Aachen”. Z kolei ja nie przestaj─Ö si─Ö dziwi─ç jemu, ┼╝e nie mo┼╝e do niego dotrze─ç, i┼╝ wiele nazw geograficznych ma polskie nazwy. Przecie┼╝ o stolicy W┼éoch (a nie Italii) nie mówimy Roma, tylko Rzym. Stolica Francji to Pary┼╝, a nie Paris, a Anglii - Londyn, a nie London. Do tego jeste┼Ťmy przyzwyczajeni, a Akwizgran nie chce si─Ö mie┼Ťci─ç w g┼éowie? A przecie┼╝ w w┼éa┼Ťnie w Niemczech szczególnie du┼╝o nazw geograficznych ma polskie odpowiedniki.

 

Swego czasu cieszyli┼Ťmy si─Ö z sukcesu Jacka Zagora na Elfie w pierwszym konkursie fina┼éu P┼Ü w Lipsku, a nie w Leipzig. Przed tegorocznym fina┼éem P┼Ü Jaros┼éaw Skrzyczy┼äski przeciera┼é si─Ö dzi─Öki Cavaliadzie na 4-gwiazdkowych zawodach w Brunszwiku, a nie w Braunschweigu. S┼éynne regaty ┼╝eglarskie Kieler Woche odbywaj─ů si─Ö w Kilonii, a nie w Kiel. Igrzyska Olimpijskie z udzia┼éem polskich skoczków i wukakawistów w 1972 roku odby┼éy si─Ö w Monachium, a nie w München. Pami─Ötny proces zbrodniarzy wojennych (ale bez os─ůdzenia zleceniodawców i wykonawców zbrodni Katy┼äskiej) odby┼é si─Ö w Norymberdze, a nie w Nürnberg. Ostatnia konferencja Wielkiej Trójki odby┼éa si─Ö w Poczdamie, a nie w mie┼Ťcie Potsdam. Rycheza, ┼╝ona Mieszka II, uznana w Niemczech za ┼Ťwi─Öt─ů, pochowana jest w jednej z najwi─Ökszych katedr gotyckich w Europie, w Kolonii, a nie w Köln. A kilkudziesi─Öciu królów Niemiec koronowa┼éo si─Ö w Akwizgranie, a nie w Aachen.

 

A wi─Öc drodzy koniarze: Akwizgran, a nie Aachen!

 

By─ç mo┼╝e z czasem Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej zalegalizuje powszechnie u┼╝ywane Aachen. Podobnie, jak j─Özykoznawcy z czasem uznaj─ů za poprawne s┼éowa czy formy odmiany s┼éów, które kiedy┼Ť by┼éy niepoprawne. Zazwyczaj odbywa si─Ö to stopniowo, a etapem przej┼Ťciowym s─ů „formy mniej staranne”. Za tak─ů j─Özykoznawcy uznaj─ů obecnie np. odmian─Ö s┼éowa „blog” w bierniku – czyli sformu┼éowanie „prowadzi bloga” jest obecnie uznawane za mniej staranne od „prowdzi blog”.

 

W tej sprawie zwróci┼éem si─Ö do dr Katarzyny K┼éosi┼äskej, która prowadzi ┼Ťwietn─ů audycj─Ö na antenie radiowej Trójki „Co w mowie piszczy.” Kiedy bowiem podj─ů┼éem decyzj─Ö, ┼╝e zaczn─Ö prowadzi─ç blog, postanowi┼éem dowiedzie─ç si─Ö, czy przypadkiem okropna forma „bloga” nie sta┼éa si─Ö ju┼╝ dopuszczalna. Ku mojemu rozczarowaniu niebawem tak b─Ödzie, wszak uznanie czego┼Ť za „mniej staranne” to pierwszy etap do legalizacji. A mia┼éem nadziej─Ö, ┼╝e odpowied┼║ b─Ödzie jednoznaczna - forma „bloga” jest niepoprawna.

 

Przecie┼╝ pami─Ötam, jak mnie uczono w szkole, ┼╝e w bierniku (kogo co?): „kogo” dotyczy ludzi czy zwierz─ůt (form o┼╝ywionych), a „co” - rzeczy martwych, przedmiotów. Czyli widz─Ö (kogo) pana Kowalskiego, ale zak┼éadam na stop─Ö (co) but, a nie buta. Wyrywam (co?) z─ůb, a nie z─Öba.

Niepoprawne formy szerz─ů si─Ö jak zaraza, nawet w┼Ťród wykszta┼éconych ludzi, w czym jest pewnie wielka „zas┼éuga” serialu „Kiepscy”. To Ferdynand Kiepski wszak mówi, ┼╝e wypije „browara”, ┼╝e kto┼Ť ma „stresa”, itd. Serial w zamierzeniu na┼Ťmiewa si─Ö z takich ludzi i takich zachowa┼ä, ale poniewa┼╝ jest zabawny i ch─Ötnie ogl─ůdany, niestety, upowszechnia te┼╝ owe niepoprawne formy. Trudno si─Ö wi─Öc dziwi─ç, ┼╝e nawet ludzie po studiach mówi─ů, ┼╝e czytali czyjego┼Ť „bloga”. Mnie nie przestaj─ů bole─ç uszy, kiedy s┼éysz─Ö takie zwroty.

Mam nadziej─Ö, ┼╝e ju┼╝ nie do┼╝yj─Ö, jak forma „bloga” z „mniej starannej” stanie si─Ö poprawna.

 

A zatem, zacz─ů┼éem prowadzi─ç blog (a nie bloga) m.in. po to, aby pisa─ç o s┼éynnych zawodach w Akwizgranie, a nie w Aachen.

 

Marek Szewczyk

Tagi: Akwizgran   polszczyzna   Aachen   blog  
 
Komentarze s─ů w┼éasno┼Ťci─ů ich autor├│w. Tw├│rcy serwisu nie ponosz─ů odpowiedzialno┼Ťci za ich tre┼Ť─ç.

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 03.11.2017, 9:00  Uaktualniono: 03.11.2017, 9:30
 Odp.: Aachen czy Akwizgran?
Polacy to dziwny nar├│d,oczywi┼Ťcie uog├│lniaj─ůc. Podw├│jne standardy,prawo Kalego,Polacy ot i ju┼╝. Kiedy naszym powinie si─Ö noga, to jest to wina kontekstu, wymaganie chwili, czasowego zaburzenia jasno┼Ťci my┼Ťlenia. Kiedy na sumieniu co┼Ť maj─ů oni, to tylko dow├│d na to, ┼╝e oni po prostu tacy s─ů. W przypadku pozytywnych sytuacji jest odwrotnie - my jeste┼Ťmy ┼Ťwietni, a oni? Im si─Ö zdarzy┼éo. Brzmi znajomo? Tak si─Ö rodz─ů podw├│jne standardy. Tak samo jest w kwestiach nazewnictwa np.miast czy region├│w.Polacy maja pretensje do Niemc├│w o to ┼╝e istniej─ů niemieckie nazwy dzisiejszych polskich miast i region├│w,za┼Ť sami oni ,Polacy, robi─ů to samo (np.Akwizgran) i wtedy to ju┼╝ jest wszystko w porz─ůdku,ba ,to Niemcy maja z┼éa nazw─Ö. Kuriozalne !!! ....Trza jeszcze tylko nadmieni─ç ,i┼╝ niemieckie nazwy miast ,dzisiaj polskich,maj─ů oparcie historyczne bo to stare niemieckie ziemie,czego nie mo┼╝emy powiedzie─ç o polskich nazwach niemieckich miast.
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 30.06.2013, 22:43  Uaktualniono: 01.07.2013, 13:49
 Polska mowa by─ç trudna
Wydaje mi si─Ö, ┼╝e problem te┼╝ tkwi w programie nauczania. Ja b─Öd─ůc w LO o profilu humanistycznym pami─Ötam lekcje j─Özyka polskiego jako siedzenie przez dwie godziny lekcyjne i ogl─ůdanie film├│w(wed┼éug mnie beznadziejnych), zamiast pisania pr├│bnych matur. Nigdy nie zrobili┼Ťmy powt├│rki z gramatyki! Przez 3 lata napisali┼Ťmy jedno wypracowanie pod now─ů i star─ů matur─Ö i zrobili┼Ťmy jeden test maturalny,
Wiem, ┼╝e nie nale┼╝y wrzuca─ç wszystkich do jednego worka, ale warto si─Ö przyjrze─ç programowi nauczania! Nie tylko pod wzgl─Ödem j─Özyka polskiego, ale tak┼╝e reszty przedmiot├│w.

Uwa┼╝am, ┼╝e nale┼╝y zach─Öca─ç Polak├│w do poprawnej polszczyzny.


P. S. Czekam na post z CHIO z Akwizgranu :P ;)
Pozdrawiania dla wszystkich
K :*
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 19.06.2013, 10:17  Uaktualniono: 19.06.2013, 12:22
 od "Aachen" do "ilo┼Ťci"
A na stronach PZJ bez trudu znajdziemy "Aachen":"Dzisiaj na trybunach w Aachen podczas konkursu Grand Prix na trybunach zasiada 50 tysi─Öcy fan├│w." B┼é─Öd├│w autorstwa PZJ :) jest wi─Öcej i nie tylko w internecie. Np. w materia┼éach prasowych, jakie otrzymali┼Ťmy od Zwi─ůzku przy okazji konferencji prasowej dotycz─ůcej oficjalnych przygotowa┼ä do Igrzysk Olimpijskich w Rio de Janeiro 2016, a┼╝ roi si─Ö od sformu┼éowa┼ä typu "ilo┼Ť─ç koni", "ilo┼Ť─ç zawodnik├│w"... Szanowny Zwi─ůzku nie ilo┼Ť─ç a liczba! O j─Özyk wypada dba─ç, jak o konie i zawodnik├│w.
Piotr Dzięciołowski
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 10.06.2013, 20:38  Uaktualniono: 10.06.2013, 21:49
 Aachen czy Akwizgran
Miasto Akwizgran ma bardzo stara historie, poczatkowo powiazana z Celtami, a pozniej o ogromnych wplywach Rzymu. Nazwa, ktora jest przyjeta w naszym jezyku jest pochodzenia lacinskiego. Szkoda, ze obecnie ten jezyk jest w naszym kraju w zapomnieniu. Natomiast na Zachodzie jest obecnie uczony w dobrych szkolach
srednich. Czyli w jezyku polskim tylko Akwizgran.
Jerzy Fedorski
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 06.06.2013, 2:14  Uaktualniono: 06.06.2013, 10:04
 Akwizgran czy Aachen
Polska nazwa ,,Akwizgran" pochodzi od pierwotnej ,,Aquae Grani", kt├│r─ů Rzymianie nadali kolonii za┼éo┼╝onej w 1 w.n.e. w miejscu dzisiejszego miasta. Skoro jest znana etymologia i na jej podstawie s┼éowo oficjalnie funkcjonuje w j─Özyku polskim, to nie powinno by─ç ┼╝adnych w─ůtpliwo┼Ťci co do jego poprawno┼Ťci.
A jednak w potocznej (┼Ťrodowiskowej) polszczy┼║nie cz─Östo u┼╝ywa si─Ö niemieckiego odpowiednika Akwizgranu - Aachen. Dlaczego? By─ç mo┼╝e ma racj─Ö jeden z korespondent├│w, kiedy pisze o swoistym ,,lenistwie" j─Özykowym. Faktem jednak jest, ┼╝e Aachen funkcjonuje oficjalnie w wielu europejskich j─Özykach - przede wszystkim w ,,naszej" cz─Ö┼Ťci Europy. By─ç mo┼╝e w┼éa┼Ťnie dlatego - dla uproszczenia komunikacji - ta forma ma w polskim ┼Ťrodowisku je┼║dzieckim tylu zwolennik├│w.
Przyznam jednak, ┼╝e dylemat ,,Akwizgran czy Aachen" nie sp─Ödza mi snu z powiek. Bardziej przera┼╝aj─ů mnie ,,iwenty", ,,niusy", ,,fulwypasy", ,,lajty", ,,lanse", ,,dizajny" i tysi─ůce - przewa┼╝nie anglopodobnych - s┼é├│w, kt├│re szturmem wdar┼éy si─Ö nie tylko do potocznego j─Özyka, ale r├│wnie┼╝ do medi├│w i literatury.
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 30.06.2013, 22:48  Uaktualniono: 01.07.2013, 13:50
 Odp.: Akwizgran czy Aachen
Przepraszam, ┼╝e si─Ö wtr─ůcam, ale zabrak┼éo mi tu cytatu: "A niechaj narodowie w┼╝dy postronni znaj─ů, i┼╝ Polacy nie g─Ösi, i┼╝ sw├│j j─Özyk maj─ů!" M. Rej

Zgadzam si─Ö z t─ů opini─ů. Denerwuj─ů mnie angielskie s┼é├│wka w wypowiedziach.
Pozdrawiam
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 03.06.2013, 21:32  Uaktualniono: 03.06.2013, 21:34
 Trudny j─Özyk ?
13 W czasach mojej m┼éodo┼Ťci by┼éo pro┼Ťciej. Jedyny problem stanowi┼éo to, ┼╝e ci─ůgle myli┼é si─Ö Akwizgran z Akwizdranem - Aachen nie wchodzi┼éo w rachub─Ö.:) Spowszednia┼éo niechlujstwo j─Özykowe, to fakt. Wystarczy przez chwil─Ö pos┼éucha─ç niekt├│rych dziennikarzy, albo innych celebryt├│w. Kiedy┼Ť szpanowa┼éo si─Ö tym, ┼╝e prowadz─ůc jazdy, kl─Ö┼éo siarczy┼Ťcie, bo podobno na uje┼╝d┼╝alniach za sanacji.... przodowa┼éem w tym. Przy rodzinnym obiedzie (nawet zawzi─Öcie dyskutuj─ůc) nie u┼╝y┼éem jednak nigdy niecenzuralnego s┼éowa. Rozmaite ┼Ťrodowiska (r├│wnie┼╝ je┼║dzieckie) u┼╝ywa┼éy swoistego slangu, ale nigdy "na salonach". Prostackie zwroty by┼éego Prezydenta wzbudza┼éy rozbawienie i by┼éy prze┼Ťmiewczo cytowane, ale do┼Ť─ç szybko, a te┼╝ ca┼ékiem na powa┼╝nie zacz─Ö┼éy "l┼Ťni─ç" w j─Özyku wywiad├│w i komentarzy. Czemu, od pewnego czasu, nie daje si─Ö oddzieli─ç s┼éownego "┼╝artu", albo slangu od czystej polszczyzny? Niechlujstwo, lenistwo, a mo┼╝e, a┼╝ tak ju┼╝ przybrudzi┼éa si─Ö nam nieboga? Zasadniczo to co ja wyczyniam? Komentuj─Ö, czy ju┼╝ bloguj─Ö... niestety? ;)
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 02.06.2013, 15:40  Uaktualniono: 04.06.2013, 13:14
 Odp.: Aachen czy Akwizgran?
Sprawa, kt├│r─ů porusza Pan Marek, jest w┼éa┼Ťciwie oczywista. Po pierwsze, mamy jasne uregulowania dot. pisowni, odmiany, zapo┼╝ycze┼ä nazw miejscowych. Jeste┼Ťmy w Polsce - m├│wimy Akwizgran, Lipsk, Rzym.
Po drugie, powszechne stosowanie nazwy Aachen przez dziennikarzy (czyli ┼Ťrodowisko opiniotw├│rcze) mo┼╝e doprowadzi─ç do tego, ┼╝e odbiorcy zupe┼énie przestan─ů mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e Aachen i Akwizgran to to samo miasto. W wyniku niedba┼éo┼Ťci i braku podstawowej wiedzy w zakresie kultury j─Özyka polskiego mo┼╝emy wi─Öc doprowadzi─ç do zafa┼észowa┼ä geograficznych - kto wie, czy ju┼╝ teraz wielu mi┼éo┼Ťnik├│w je┼║dziectwa nie trzeba by przekonywa─ç z atlasem w r─Öku, ┼╝e Aachen i Akwizgran to nie dwa r├│┼╝ne miasta!
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 02.06.2013, 10:59  Uaktualniono: 02.06.2013, 20:48
 Z Wrocka
Oj pami─Ötam te dyskusje Aachen - Akwizgran. Niestety rzeczony dyskutant ju┼╝ nie zada wi─Öcej pytania na kt├│re bardzo wyczerpuj─ůco odpowiadasz. Ale Tw├│j tekst jest ci─ůgle aktualny. Czekam na kolejne tekstyna blogu :)
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 01.06.2013, 13:31  Uaktualniono: 01.06.2013, 21:44
 pan
gratuluj─Ö pomys┼éu, trzymam kciuki za wytrwa┼éo┼Ť─ç.
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 31.05.2013, 19:05  Uaktualniono: 31.05.2013, 20:47
 Aachen a "sprawa" polska
Po przeczytaniu przyk┼éad├│w i argument├│w nasuwa mi si─Ö jedno proste wyt┼éumaczenie - r├│wnie┼╝ wrodzone (u niekt├│rych) polskie lenistwo. Wygodniej i szybciej wymowic dwusylabowe Aachen ni┼╝ ┼éama─ç sobie j─Özyk na akwizgranie ale lepiej ju┼╝ powiedzie─ç Kolonia (to w ko┼äcu tak samo jak nasza letnia w szkolnych czasach nad morzem) ale jak by tu wymowic to dziwne o z dwiema kropkami w K├Âln?
Pozdrawiam Pana redaktora i gratuluję bloga (mój smartfon "podpowiada" też formę "blogu" choć też raczej niesłusznie)
Urszula Łęczycka - Abdelaziz
Odpowiedz

Autor W─ůtek
marek_szewczyk
Wys┼éano: 31.05.2013, 20:57  Uaktualniono: 31.05.2013, 20:57
Webmaster
Do┼é─ůczy┼é: 23.05.2013
Sk─ůd:
Liczba wpis├│w: 338
 Odp.: Aachen a "sprawa" polska
Smartfon dobrze podpowiada - poprawna jest forma: "gratuluj─Ö blogu", a nie "bloga" i nie "te┼╝", a wy┼é─ůcznie!
Dzi─Ökuj─Ö za odniesienie si─Ö do tekstu.
Marek Szewczyk
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 05.06.2013, 13:14  Uaktualniono: 05.06.2013, 13:32
 Odp.: Aachen a "sprawa" polska
Jan Grzenia w poradni PWN: "...chodzi tu o form─Ö dope┼éniacza rzeczownik├│w rodzaju m─Öskonie┼╝ywotnego. Rzeczowniki w tym przypadku gramatycznym mog─ů przybra─ç ko┼äc├│wk─Ö -a lub -u, a niekt├│re, np. folder, ┼é─ůcz─ů si─Ö z obiema. Wiadomo te┼╝, ┼╝e -a jest preferowane w mowie potocznej, np. prawie bezwyj─ůtkowo m├│wi si─Ö bloga, SMS-a, cho─ç wzorcowymi formami by┼éyby blogu, SMS-u". No to jeszcze - bez krawata czy krawatu(!)? S┼éownik swoje, ale wyczucie j─Özykowe trzeba mie─ç.
A przy okazji - nie "nie >>te┼╝<<, a wy┼é─ůcznie!", ALE "nie >>te┼╝<<, ALE wy┼é─ůcznie!".
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 31.05.2013, 16:07  Uaktualniono: 31.05.2013, 20:42
 mail
Nale┼╝y te┼╝ pami─Öta─ç, i┼╝ s┼éowo "mail" jest nieodmienne, do┼Ť─ç cz─Östo spotykany b┼é─ůd.
Odpowiedz
Dodaj komentarz
Zasady komentowania*
Zawsze akceptuj komentarz zarejestrowanego u┼╝ytkownika.
Tytuł*
Nazwa*
E-mail*
Strona www*
Tre┼Ť─ç*
Kod potwierdzaj─ůcy*

Kliknij tutaj, aby od┼Ťwie┼╝y─ç obrazek, je┼Ťli nie jest wystarczaj─ůco czytelny.


Wpisz znaki widoczne na obrazku
Kod rozróżnia małe i wielkie litery
Liczba pr├│b, kt├│re mo┼╝esz wykona─ç: 5