Strona startowa | O mnie | Blog | Linki | Napisz do mnie
 
A to ja
 

Marek Szewczyk fot. Włodzimierz Sierakowski


Marek Szewczyk

Odmienia─ç, czy nie odmienia─ç?

Nadesłany przez Marek Szewczyk 28.08.2013, 13:27:31 (6135 odsłon)

Podczas Mistrzostw Polski M┼éodych Koni w Gajewnikach pe┼éni┼éem funkcj─Ö spikera. Dwie ró┼╝ne osoby, obie mocno zwi─ůzane z hodowl─ů koni, zwróci┼éy mi uwag─Ö, ┼╝e nie powinienem odmienia─ç nazw koni. ┼╗e jest to NIEPROFESJONALNE!

Zw┼éaszcza jedna z nich próbowa┼éa mnie przekona─ç, ┼╝e prawdziwi koniarze nie odmieniaj─ů nazw koni. ┼╗e takie s─ů regu┼éy. Na moje pytania: gdzie mia┼éby te regu┼éy obowi─ůzywa─ç (bo na pewno nie w j─Özyku polskim), kto je stworzy┼é (bo na pewno nie j─Özykoznawcy), us┼éysza┼éem nast─Öpuj─ůcy argument: przecie┼╝ na przegl─ůdach koni w stadninach mówi si─Ö: klacz Jakmara po Maram od Jakla po Luron. No a skoro na przegl─ůdach koni tak si─Ö podaje ich pochodzenie, to znaczy, ┼╝e tak to nale┼╝y robi─ç.

 

Przypomina mi to sytuacj─Ö, kiedy dzwoni do mnie jaka┼Ť osoba z telemarketingu i zaczyna rozmow─Ö od pytania: czy ja rozmawiam z Markiem Szewczyk!

A mnie a┼╝ skr─Öca, jak s┼éysz─Ö takie pogwa┼écenie regu┼é j─Özyka polskiego, takie popl─ůtanie z pomieszaniem. No bo skoro dzwoni─ůcy odmienia moje imi─Ö, to dlaczego nie odmienia mojego nazwiska!?

Przypuszczam, ┼╝e pracownicy zatrudniani przez te firmy do tego, aby dzwoni┼éy do potencjalnych klientów i namawia┼éy ich do zakupu ich produktów lub us┼éug, s─ů szkoleni w ten sposób - je┼Ťli czyje┼Ť nazwisko nie ma typowo polskiej ko┼äcówki (np. Matuszewski), to na wszelki wypadek maj─ů tego nazwiska nie odmienia─ç. Bo od czasu do czasu mo┼╝na trafi─ç na kogo┼Ť, kto ma nazwisko brzmi─ůce jak zagraniczne, np. Dupont, i nie bardzo wiadomo, jak je odmieni─ç. Mo┼╝na te┼╝ trafi─ç na kogo┼Ť o nazwisku jak najbardziej swojskim, ale sprawiaj─ůcym k┼éopot z odmian─ů. Przyk┼éadowo kto┼Ť nazywa si─Ö ┼╗uber – i jest problem, czy odmienia─ç ┼╗ubera, czy ┼╗ubra. Pracownik si─Ö zapyta, czy si─Ö dodzwoni┼é do pana ┼╗ubera, a facet si─Ö obruszy, ┼╝e po polsku powinno si─Ö odmienia─ç ┼╗ubra. Zapyta si─Ö, czy si─Ö dodzwoni┼é do pana ┼╗ubra, a facet si─Ö obruszy, ┼╝e on nie jest ┼╝ubrem, bo to jest zwierz─Ö, a jego nazwisko nale┼╝y odmienia─ç ┼╗ubera! No i mo┼╝na zirytowa─ç potencjalnego klienta zanim jeszcze mu si─Ö powie, co chce si─Ö mu wcisn─ů─ç. A wi─Öc lepiej dla ┼Ťwi─Ötego spokoju, nie odmienia─ç.

Ale ja jako spiker niczego i nikomu nie chcia┼éem sprzeda─ç. Mnie powinny obowi─ůzywa─ç regu┼éy… no w┼éa┼Ťnie, czego? J─Özyka polskiego, czy rzekome regu┼éy koniarzy?



Swoj─ů drog─ů, zadziwiaj─ůce, jak niektórzy koniarze upieraj─ů si─Ö przy oczywistych b┼é─Ödach j─Özykowych. Cho─çby owe nieszcz─Ösne Aachen! Wszyscy rozumiej─ů, ┼╝e nie mówimy w Polsce Roma tylko Rzym, nie mówimy London, tylko Londyn, nie mówimy München, tylko Monachium, ale Akwizgran – nie, to im nie mo┼╝e przej┼Ť─ç przez gard┼éo. Skoro Niemcy mówi─ů Aachen, to znaczy, ┼╝e najs┼éynniejsze zawody na ┼Ťwiecie odbywaj─ů si─Ö w Aachen i basta. Wi─Ökszo┼Ť─ç si─Ö przy tym upiera i nie mo┼╝na ich przekona─ç. Regu┼éy j─Özyka polskiego w tym wypadku maj─ů za nic. A jak ju┼╝ nie maj─ů innych argumentów, pada taki: przecie┼╝ Niemcy nie mówi─ů Wroc┼éaw tylko Breslau! Co ma piernik do wiatraka?

Moja matka urodzi┼éa si─Ö we Lwowie i dla mnie to miasto zawsze b─Ödzie Lwowem, cho─ç teraz le┼╝y na Ukrainie i nazywa si─Ö Lwiw. Dla wi─Ökszo┼Ťci Polaków tak┼╝e. Podobnie, jak Wilno dla nas pozostanie Wilnem, cho─ç teraz jest stolic─ů Litwy i nazywa si─Ö Vilnius. Najpierw namieszali Hitler i Stalin, a potem sojusznicy do spó┼éki z tym drugim  zbrodniarzem wprowadzili w Ja┼écie nowy ┼éad w Europie, w efekcie czego stracili┼Ťmy te miasta. Zyskali┼Ťmy za┼Ť Wroc┼éaw, Szczecin, Gda┼äsk i par─Ö innych miast. I tak jak dla mnie jest oczywiste, ┼╝e moja „linia ┼╝e┼äska” wywodzi si─Ö ze Lwowa, tak nie dziwi mnie i nie oburza, ┼╝e Niemcy przyje┼╝d┼╝aj─ů do Polski, by odwiedzi─ç Breslau, Stettin czy Danzig.

Ale to nie ma nic wspólnego z Aachen, którego prawid┼éowa nazwa w j─Özyku polskim brzmi Akwizgran. Pisa┼éem o tym w swoim pierwszym tek┼Ťcie na blogu, który Pa┼ästwo czytaj─ů ( i tam odsy┼éam zainteresowanych).

 

Wró─çmy do zwierz─ůt. Koniarze cz─Östo maj─ů psy. Czy któremu┼Ť przyjdzie do g┼éowy, ┼╝eby nie odmienia─ç nazwy swojego pupila. Za┼éó┼╝my, ┼╝e nazywa si─Ö Azorek. Czy kto┼Ť powie: by┼éem na spacerze z Azorek? Oczywi┼Ťcie, ┼╝e nie. Powie, ┼╝e spacerowa┼é z Azorkiem. A je┼Ťli jest to suczka, np. Giga. Czy kto┼Ť powie: rzuci┼éem patyk Giga? Oczywi┼Ťcie, ┼╝e nie. Powie, rzuci┼éem patyk Gidze!

Dlaczego wi─Öc kiedy przychodzi nam mówi─ç o koniach, mia┼éaby obowi─ůzywa─ç dziwaczna regu┼éa, ┼╝e nie wolno odmienia─ç ich nazw? Dlaczego takie oto zdanie, ┼╝e ogier Chimequyl jest po Imequylu od Czany po Balonie mia┼éoby by─ç niepoprawne, a jedynie poprawne mia┼éoby brzmie─ç: Chimequyl jest po Imequyl od Czana po Balon?

 

Oczywi┼Ťcie s─ů sytuacje, kiedy lepiej nie odmienia─ç nazw koni. No bo kiedy ko┼ä nazywa si─Ö Denzel Washington, a na dodatek jedzie na nim amazonka, zdania: Iksi┼äska dosiada Denzela Washingtona lub Iksi┼äska na Denzelu Washingtonie, brzmi─ů nie tylko dziwacznie, ale tak┼╝e dwuznacznie. Wtedy zawsze mo┼╝na wybra─ç wersj─Ö po┼Ťredni─ů, neutraln─ů – z dodaniem s┼éów: ko┼ä, ogier, lub wa┼éach. Czyli - Iksi┼äska na wa┼éachu/ogierze/koniu Denzel Washington.

 

Podobnie jak w sytuacji nazw miast. Zdanie: urodzi┼éem si─Ö w Katowicach – jest prawid┼éowe.   Mo┼╝na równie┼╝ powiedzie─ç: urodzi┼éem si─Ö w mie┼Ťcie Katowice. To zdanie tak┼╝e jest poprawne. Ale powiedzie─ç: urodzi┼éem si─Ö w Katowice – jest zbrodni─ů przeciw j─Özykowi polskiemu. Mieszkam w Warszawie. Mieszkam w mie┼Ťcie Warszawa. Oba zdania s─ů poprawne. Ale powiedzie─ç: mieszkam w Warszawa?! A┼╝ uszy bol─ů!

 

A wi─Öc drodzy koniarze! Nie ma ┼╝adnych rzekomych regu┼é j─Özyka koniarzy. S─ů tylko i wy┼é─ůcznie regu┼éy j─Özyka polskiego. Zgodnie z nimi, odmienianie nazw koni jest jak najbardziej prawid┼éowe. Je┼Ťli odmienianie komu┼Ť nie odpowiada, zawsze mo┼╝e u┼╝ywa─ç nazw koni w mianowniku, ale pod warunkiem, ┼╝e poprzedzi je okre┼Ťleniami: ogier/klacz/wa┼éach (niepotrzebne skre┼Ťli─ç).

Je┼Ťli jednak kto┼Ť twierdzi, ┼╝e opisuj─ůc pochodzenie klaczy Jakmara, trzeba powiedzie─ç: ┼╝e jest po Maram od Jakla po Luron – nie ma racji. Jakmara albo jest po Maramie od Jakli po Luronie, albo po ogierze Maram od klaczy Jakla po ogierze Luron.

Marek Szewczyk

 
Komentarze s─ů w┼éasno┼Ťci─ů ich autor├│w. Tw├│rcy serwisu nie ponosz─ů odpowiedzialno┼Ťci za ich tre┼Ť─ç.

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 02.09.2013, 11:57  Uaktualniono: 03.09.2013, 20:48
 Odmieniac
Nasz jezyk nie nalezy do prostych i latwych. Podobno na swiecie istnieje ok. 8000 jezykow, w tym 6300 wazniejszych. Dobrze maja Anglicy, takze Amerykanie, ktorzy nie musza uczyc sie jezykow obcych. Dobrze poradzili sobie z tym problemem Skandynawowie, wszyscy znaja doskonale angielski. Okolo 70% wiedzy w Internecie jest w tym jezyku.
W nawiazaniu do meritum, nalezy odmieniac nazwe konia, jesli to jest mozliwe w naszym jezyku. Natomiast w przypadku nazw obcych, np. " Cor de la Bryere", nalezy zaznaczyc "ogier" i wtedy nie trzeba odmieniac. Na usprawiedliwienie szeregu bledow dokonywanych w ojczystym jezyku zaznaczam, ze ostatnio i znany profesor polonistyki z UW popelnil straszny blad.
Jerzy Fedorski
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 28.08.2013, 19:00  Uaktualniono: 28.08.2013, 19:47
 ODMIENIA─ć
Odmienia─ç, odmienia─ç, jeszcze raz odmienia─ç! ÔÇô zw┼éaszcza ┼╝e w tej materii regu┼éy j─Özyka polskiego s─ů oczywiste. Nie powinno si─Ö natomiast m├│wi─ç (pisa─ç) "nazwa" konia, tylko ÔÇ×imi─ÖÔÇŁ konia! Ko┼ä, podobnie, jak ma┼épa, krowa, zaj─ůc... to nazwy zwierz─ůt. Pozdrawiam Piotr Dzi─Öcio┼éowski
Odpowiedz

Autor W─ůtek
Go┼Ť─ç
Wys┼éano: 28.08.2013, 14:55  Uaktualniono: 28.08.2013, 15:21
 nazwy
Je┼╝eli chodzi o nazw─Ö i pochodzenie podawan─ů np w formie oficjalnego komunikatu np. wje┼╝d┼╝a na parkur pani Daria na ogierze to zawsze Chimequyl po Imequyl od Czana po Balon. To jest informacja dla fachowc├│w i oni wiedz─ů o co chodzi, a przynajmniej powinni. Wiedz─ů ┼╝e "po" znaczy po ogierze a "od" znaczy od klaczy. Jest kr├│tko i nie trzeba zbyt wiele gada─ç. Nie maj─ů tez problemu (zw┼éaszcza je┼Ťli sa nieco zagraniczni lub mniej fachowi) czy "Czanie" to to samo co "Czana", "Czan" czy mo┼╝e nawet "Czano", "Balonie" to od "Balon" czy "Balona" a "Landzie" to to samo co "Landa", "Land" czy "Lando". Natomiast jesli zaczynamy opowiada─ç o potomstwie, to lepiej fachowo ogiera Imequyl, ale je┼Ťli robimy to ju┼╝ bardziej literacko mo┼╝e tez by─ç Imequyla tak jak Dahomana czy Ramzesa. Je┼Ťli za┼Ť chodzi o kwestie j─Özykowe to przy okazji chcia┼ébym wyja┼Ťni─ç, ze w ┼╝adnym europejskim j─Özyku nie ma czego┼Ť takiego jak "Cangerszajde". "Z" jako "c" wymawia si─Ö w niemieckim, ale tam z kolei "sh" wymawia si─Ö zawsze jak s-h a nigdy "sz". To z kolei robi si─Ö w j─Özyku angielskim, ale w nim z kolei nigdy "z" nie wymawia sie jak "c". Holender czy Belg powie "zonhershajde" ("g" wymawia sie tam jak bardz twarde "h") i my┼Ťl─Ö, ┼╝e tego nale┼╝y si─Ö trzyma─ç a nie tworzy─ç jakie┼Ť dziwol─ůgi fonetyczne. Podobnie rzecz si─Ö ma z nazw─ů francusk─ů Bajou. To zawsze b─Ödzie dla Francuza "Ba┼╝u" i dla nas r├│wnie┼╝ tak powinno by─ç. Wprawdzie nie wiadomo co to znaczy, w przeciwie┼ästwie do "bayou", kt├│re rzeczywi┼Ťcie wymawia sie "baju" a znaczy mniej wi─Öcej "zalew". Niekoniecznie r├│┼╝nych dziwnych nazw.
Odpowiedz
Dodaj komentarz
Zasady komentowania*
Zawsze akceptuj komentarz zarejestrowanego u┼╝ytkownika.
Tytuł*
Nazwa*
E-mail*
Strona www*
Tre┼Ť─ç*
Kod potwierdzaj─ůcy*

Kliknij tutaj, aby od┼Ťwie┼╝y─ç obrazek, je┼Ťli nie jest wystarczaj─ůco czytelny.


Wpisz znaki widoczne na obrazku
Kod rozróżnia małe i wielkie litery
Liczba pr├│b, kt├│re mo┼╝esz wykona─ç: 5